Drie vreemdelingen, hoog opgeleid, in exotische kledij en met een opzienbarende missie komen bij de machthebber van een klein, bekneld landje. Zij willen hun opwachting maken bij de nieuwe koning. Dit valt niet goed bij deze machthebber, koning Herodes. De drie reizen snel verder, hun kennis van de sterrenkunde wijst hen de weg naar Betlehem. Daar geven zij vol blijdschap hun kostbare geschenken aan een baby van een deplorabel stel in een armzalige stal. Door de eeuwen heen heeft dit verhaal over de Wijzen uit het Oosten prachtige kunstwerken opgeleverd. Het is een verhaal dat je niet snel vergeet. Want wie zijn die vreemdelingen uit het Oosten? Wat zijn de motieven voor hun komst? Met welke verontrustende boodschappen komen zij voor een naar binnen gekeerde samenleving? Het is een verhaal dat kenmerkend is voor de Bijbel, het boek van migratie in zoveel verschillende vormen. Denk aan het verblijf van de Israëlieten in Egypte dat veel langer duurde dan gedacht. Of de gezinsmigratie van Ruth en Naomi. Of de vlucht voor genocide van Jozef en Maria met de jonge Jezus. En lees zo maar door.
Migratie is realiteit
Migratie is ook de realiteit van onze tijd. Zo’n 3 procent van de mensheid leeft in een ander land dan hun geboorteland. De meesten trekken niet verder dan hun buurland. Anderen vestigen zich in de diaspora van hun landgenoten op een ander continent. Wie zijn land verlaat heeft er sterke motieven voor en ook vandaag de dag komen vreemdelingen iets brengen. Zij brengen hun werkkracht, hun jeugd, hun onverstoorbare wilskracht om iets te bereiken. Veel van de vreemdelingen die het wereldhuis in Amsterdam aandoen zijn zoals de Wijzen op doorreis. We vieren dan ook met enige regelmaat afscheidsfeesten, bijvoorbeeld van een uiswaarts kerende schoonmaakster. Hun jaren van hard werken in onze huishoudens waren succesvol, zij hebben thuis een toekomst kunnen opbouwen. Andere wereldhuizers kunnen Nederland niet verlaten; ze zijn staatloos maar worden toch keer op keer in vreemdelingendetentie gezet in afwachting van een onuitvoerbare uitzetting. Of het gastarbeiderskind – als kleuter hier gekomen, inmiddels in de veertig en gedumpt in een gedwongen huwelijk, het geweld ontsnapt maar nog steeds niet wettig en veilig in Nederland.
Geschenken
Allen komen in het wereldhuis iets brengen: hun bekwaamheden als computerdocent, chefkok, gitaardocent. Hun veerkracht, die aanstekelijk is voor de Nederlandse vrijwilligers. Hun levenservaring die onze kijk op Nederland, op ons migratiebeleid kan veranderen. Want wat is er in hemelsnaam zo bedreigend aan deze mensen die hier komen om te werken? Waarom kijken wij niet naar de bijdrage die zij willen leveren? Waarom maken wij ze murw in lange verblijfprocedures of kwetsbaar en in de onzichtbaarheid van een bestaan zonder papieren? Waarom laten we de strafbaarstelling van illegaliteit over hen èn over ons heenkomen? Waar komt de Europese angst voor vreemdelingen vandaan en hoe lang kunnen we ons die nog wel veroorloven in onze vergrijzende samenleving? In het wereldhuis aan de Nieuwe Herengracht krijgen deze vragen gezicht. Wekelijks komen er zo’n vierhonderd mensen op bezoek. Het verstorende bezoek van de Wijzen uit het Oosten krijgt hiermee een vervolg, met niet minder mooie taferelen.
Evelyn Schwarz is projectleider van het wereldhuis Amsterdam, een centrum voor scholing, informatie en cultuur voor migranten zonder verblijfsvergunning.
